ÜNİTER PATENT

Üniter Patent Nedir?

Üniter Patent, Avrupa Patent Ofisi (EPO) tarafından Avrupa Patent Sözleşmesi (EPC) kuralları ve uygulamaları doğrultusunda belge verilen bir patentin tek bir talep ile 26 Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkede korunmasını sağlayan merkezileştirilmiş bir belge alımı sonrası işlemler sistemidir.

Üniter Patente Neden İhtiyaç Duyulmuştur?

Avrupa Patent Ofisi yetkilileri, Avrupa Patent Sözleşmesi’nin hala başarılı bir belge sistemi olduğunu; ancak uzun süredir yapılan gözlem ve çalışmalar sonucu, belge alan Avrupa Patentleri’nin çeşitli nedenlerden ötürü ortalama 4-5 ülkede geçerliliğinin sağlanabildiği, dolayısıyla patent korumasının coğrafi olarak oldukça sınırlı kaldığı ve patent ömrünün tamamının kullanılamadığı (bir patentin ortalama ömrünün 10 yıl olduğu) sonucunun ortaya çıktığını belirtmektedir.

Bilindiği üzere klasik Avrupa Patent’i sisteminde belge alımı sonrası merkezi bir işlem prosedürü bulunmamaktadır. Yani her bir işlem korumanın talep edildiği yerel ofisler nezdinde yapılmaktadır. Bu da her bir ülkede ayrı bir maliyet doğması; ayrı bir mevzuatın, uygulamanın öğrenilmesi ve anlaşılması; işlem sayısının artması ve sonuç olarak işlemlerin takibinin güçleşmesi anlamına gelmektedir. Merkezi bir uygulama olmamasından ötürü yaşanan sorunların bazılarını örneklemek ilerleyen satırlarda üniter patent sistemini de daha iyi anlayabilmek için faydalı olacaktır.

Yaşanan Sorunlar:

  • Patentin korunmasının istendiği her bir ülkede geçerlilik işleminin ayrı ayrı gerçekleştirilmesi: Her ülkede ayrı geçerlilik işlemi gerçekleştirilmesi işlem yoğunluğuna ve başvuru maliyetine neden olmaktadır. Buna ek olarak patentin çevirisinin maliyeti de masrafları yükseltmektedir. Londra Sözleşmesi’ne üye ülkelerde patentin yalnızca istemlerinin çevrilmesi yeterliyken, bu sözleşmeye üye olmayan ülkelerde patentin tamamının çevrilmesi gerekmektedir. Örneğin kimya alanındaki patentler genelde oldukça uzun metinler olduğundan çeviri maliyetleri bu patentlerin korunmasının talep edileceği ülkeleri belirlerken patent sahiplerini çok dikkatli hatta belki de sınırlı düşünmeye itmektedir. Bazı yerel ofislerce geçerlilik işleminin tamamlanması için vekaletname talep edilmektedir. Bu durum özellikle bazı başvuru sahipleri için süreci uzatmakta ve güçleştirmektedir. Görüldüğü gibi yalnızca geçerlilik sağlanması aşaması birçok işlemi ve maliyeti beraberinde getirmektedir.
  • Yıllık ücretlerin her bir ülkeye ayrı ayrı ödenmesi: Her ülkede yerel ofislere ödeme yapılması da patentin masraflarını oldukça arttırmaktadır.
  • Olası bir devir, birleşme ya da lisans işleminin her bir ülkede ayrı ayrı gerçekleştirilmesi: Gerekli evraklar ve uygulama yerel ofislere göre değişkenlik gösterdiğinden bu işlemler bir ülkede kolay ya da oldukça kolay olurken başka bir ülkede oldukça güç olabilmektedir. Ayrıca bu durum devralan taraf ile lisans alan taraf yani yatırımcılar için caydırıcı olabilmektedir. Bu da patentin kullanımını, ticarileşmesini zora sokan bir durumdur.

Üniter Patent Sistemi’nin Amacı

Amaç, klasik Avrupa Patenti sistemine alternatif, merkezileştirilmiş, daha ucuz ve daha geniş kapsamlı bir patent koruma sistemi oluşturmaktır. Patent sahipleri ve yatırımcılar için işlemlerin daha kolay ve merkezi hale getirilmesi ile birlikte patentlerin ticarileşmesinin arttırılması da hedeflenmektedir.

 

 

 

 

Üniter Patent Sistemi Nasıl İşleyecek?

Belge alımına kadar tüm süreç klasik Avrupa Patenti başvurusu ile aynı olacaktır. Belge kararının bültende yayınladığı tarihten itibaren 1 ay içinde üniter patent için talepte bulunulması gerekmektedir. Üniter patent talebinde bulunulması için resmi bir ücret yoktur. Talep değerlendirmeye alınacak ve uygun bulunması durumunda patent AB üyesi 26 ülkede korumaya sahip olacaktır.

Avrupa Patent Ofisi, üniter patent talebinin mümkün olduğunca kolay, pratik ve hataya yol açmayacak şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemleri almakta, elektronik formlar ve teknik altyapı hazırlığını tamamlamak üzeredir. Edindiğimiz bilgilere göre üniter patent talebini gerçekleştirirken:

  • Avrupa Patenti’nin numarasının,
  • Başvuru sahibine ilişkin bilgilerin,
  • Varsa vekile ilişkin bilgilerin iletilmesi gerekmektedir.

Bilindiği gibi Avrupa Patenti başvurusu dilleri İngilizce, Almanca ve Fransızcadır. Üniter  patentte ise çeviri ile ilgili uygulama  şu şekilde olacaktır:

  • Patent başvurusu Fransızca veya Almanca dillerinde yapılmış olsa bile patentin tüm metninin ortak dil olan İngilizceye mutlaka çevrilmesi gerekmektedir.
  • Patent başvurusu İngilizce olarak yapıldı ise patentin tüm metninin herhangi bir AB üyesi ülke diline çevirisinin sunulması gerekmektedir. Önceki uygulamada yer alan istemlerin Almanca ve Fransızcaya çevrilmesi gerekliliği ortadan kalkmıştır. Sonuç olarak patentin tam metninin, biri İngilizce olmak şartı ile ikinci bir dile (AB üyesi ülke diline) çevrilmesi gerekmektedir.

 

Çeviriler geçiş süreci boyunca, makine çevirisi henüz istenen düzeyde iyi olmadığından yalnızca bilgi amaçlı iletilecektir.  Yasal bir etkisi yoktur. Geçiş sürecinin tamamlanması akabinde çeviri iletimi yapılmayacaktır. Avrupa Patent Ofisi’nin makine çevirisi konusundaki çalışmalarının yaklaşık 10 yıldır devam ettiği belirtilmektedir. Bu konuda Google ile de çalışmalar sürdürülmektedir. Makine çevirisi konusunda her ne kadar titiz ve sağlıklı bir çalışma yapılmaya çalışılıyorsa da İspanya ve İtalya’nın olası dil ve çeviri sorunları nedeni ile üniter patente hala sıcak bakmadıkları da bilinmektedir.

Yıllık ücretler Avrupa Patent Ofisi’ne ödenecektir. Tutarlar ise aşağıdaki gibidir:

Üniter Patent Yıllık Ücret Tutarları
2. Yıl: 35 EUR 12. Yıl: 1775 EUR
3. Yıl: 105 EUR 13. Yıl: 2105 EUR
4. Yıl: 145 EUR 14. Yıl: 2455 EUR
5. Yıl: 315 EUR 15. Yıl: 2830 EUR
6. Yıl: 475 EUR 16. Yıl: 3240 EUR
7. Yıl: 630 EUR 17. Yıl: 3640 EUR
8. Yıl: 815 EUR 18. Yıl: 4055 EUR
9. Yıl: 990 EUR 19. Yıl: 4455 EUR
10. Yıl: 1175 EUR 20. Yıl: 4855 EUR
11. Yıl: 1460 EUR

 

Bu tutarlar bir Avrupa Patenti’nin klasik yöntem ile ülkelerde tek tek geçerlilik işleminin yapıldığı varsayılarak ve en çok geçerlilik sağlanan 4 ülkenin yıllık ücret tutarlarının yaklaşık bir ortalaması alınarak belirlenmiştir.

Bu tabloda “2. yıl ücreti” dikkat çekmektedir. Avrupa Patent’i başvurularında yıllık ücret ödemelerinin 3. yıldan başladığını biliyoruz; ancak bir Avrupa Patenti başvurusunun çeşitli taleplerde bulunarak (erken yayın talebi, PACE, vs) 2. yılından önce belge alması ve üniter patent talebinde bulunulması durumunda 2. yıl ücretinin Avrupa Patent Ofisi’ne ödenmesi gerekmektedir.

Bir Avrupa Patenti başvurusu için en son örneğin 4. yıl ücreti ödenmişse ve belge alımı sonrasında üniter patent talebinde bulunulduysa sıradaki vade tarihine kadar EPO nezdinde 5. yıl ücretinin ödenmesi gerekecektir.

Patent sahiplerinin Avrupa Patent Ofisi nezdinde lisans verme teklifi beyanında bulunması durumunda yıllık ücret resmi tutarlarında %15 indirim hakları bulunacaktır. Bu uygulamadan patentin ticarileşmesi ile teknoloji transferinin önemi ve ne denli desteklendiği, teşvik edildiği anlaşılmaktadır.

Devir, birleşme, lisans kaydı gibi işlemler Avrupa Patent Ofisi nezdinde gerçekleştirilecek ve bu işlemler yine AB üyesi 26 ülkede geçerli olacaktır.

2012 yılından beri üzerinde çalışılan üniter patent sisteminin Birleşik Patent Mahkemesi Anlaşması (UPCA) ile 2018 yılı içinde yürürlüğe girmesi beklenmektedir. Hırvatistan, İspanya ve Polonya anlaşmayı imzalamamıştır.

Birleşik Patent Mahkemesi (UPC) Nedir?

Ortak bir patent mahkemesidir. Üniter Patent Sistemine dahil olan 25 ülke tarafından oluşmaktadır. Hem Üniter Patentlerin hem de klasik Avrupa Patentlerinin davaları bu mahkeme nezdinde görülecektir. Üye ülkelerin Birleşik Patent Mahkemesi Anlaşması’nı imzalaması sonrasında uygulanabilir olacaktır. Bu anlaşma hali hazırda 13 üye ülke tarafından imzalanmış durumdadır.

 

Birleşik Patent Mahkemesi (UPC) Nasıl İşleyecek? Genel Bakış

Hakimler hem yasal hem de teknik bilgiye sahip deneyimli kişiler arasından seçilecektir. Mahkeme sürecinin etkin ve hızlı olması hedeflenmektedir.

Hem üniter patentler hem de klasik Avrupa Patentleri’ne ilişkin davalar bu mahkeme nezdinde görülecektir; ancak tercih veya ihtiyaç doğrultusunda 7 yıllık geçiş sürecinde bu sistemden çıkış yapmak (opt-out) mümkündür. Yani opt-out seçeneği, patent sahibinin talebi ile davanın ulusal mahkeme nezdinde görülmesine imkan vermektedir.

Geçiş sürecinde sistemden çıkış yapan patentler, opt-in seçeneği ile tekrar sisteme dahil olabilmektedir. Opt-out ve opt-in seçenekleri, geçiş sürecinin bitiminden 1 ay öncesine kadar tercih edilebilir. Bu işlemlerin de resmi ücreti bulunmamaktadır. 7 yıllık geçiş sürecinin sonunda sistemden çıkış yapılmamışsa dava, Birleşik Patent Mahkemesi’nde görülecektir.

Opt-out  ve opt-in seçenekleri üniter patentler için geçerli değildir, yalnızca klasik Avrupa Patenti yöntemi ile yapılan ülke geçerlilikleri için bu seçenek söz konusudur.

Birleşik Patent Mahkemesi’nin Getirileri

Birleşik Patent Mahkemesi’nde tek bir dava ile tek bir sonuç alınabilecek. Klasik Avrupa Patenti yöntemi ile yapılan geçerliliklerde:

  • Farklı ülkelerdeki mahkeme işleyişleri karmaşaya neden olabiliyordu.
  • Farklı ülkelerde davaların görülmesi çok yüksek maliyetlere neden olabiliyordu ve süreç çok uzayabiliyordu.
  • Farklı ülkelerin farklı ya da çelişen kararları yasal belirsizliğe neden olabiliyordu. Bu da patentin güvenilirliğini şüpheye düşürebiliyordu.
  • Tüm bunlar olası yatırımcıları ürkütüyordu.

Birleşik Patent Mahkemesi’nin Riskleri

Birleşik Patent Mahkemesi’nce verilecek karar, koruma sağlanan tüm ülkelerde geçerli olacağından tüm ülkelerde patentin hükümsüz kılınması gibi bir risk söz konusudur. Bu nedenle Avrupa Patenti başvuru süreci boyunca başvurunun çok iyi değerlendirilmesi ve başvurunun belge alması durumunda hangi yöntemin (klasik Avrupa Patenti ya da üniter patent) tercih edileceğine son anda değil, olabildiğince önceden karar verilmesi gerekmektedir. Gerekirse üniter patent sistemi dışında klasik Avrupa Patenti ile geçerlilik yöntemi şeklinde geçerlilik yapılan ülkelerde opt-out seçeneği ile Birleşik Patent Mahkemesi’nden çıkış yapılması seçeneği önerilebilir.

Önemli Notlar

Yukarıdaki başlıklarda yer vermediğimiz; ancak bahsetmekte yarar olan birkaç konudan daha bahsetmek isteriz.

*

1)  Üniter patent dediğimizde her ne kadar bunun AB üyesi olup sistemi kabul eden 26 ülke için geçerli olduğu belirtilse de Türkiye’nin de bu sistem içinde yer alacağı gibi yanlış bir algı oluşabiliyor. Ancak yazı sonunda paylaşılan tablodan da görülebileceği üzere; Türkiye bu sistem içinde yer almıyor. Sistemde yer alan ve almayan ülkelerde başvuru yapılması durumunda izlenecek yol ile ilgili bir örnek vermek daha açıklayıcı olacaktır. Bir Avrupa Patenti sahibi Almanya, İtalya, Fransa, İspanya, Norveç, İzlanda, Fas, Karadağ ve Türkiye’de patentinin korunmasını istiyorsa, aşağıdaki şekilde bir yol haritası çizilebilecektir:

  • Almanya, İtalya, Fransa için üniter patent tercih edilebilir. Böylece hali hazırda koruma talep ettiği ülkelere ek olarak 23 ülkede daha koruma elde edilebilir.
  • İspanya, Norveç, İzlanda, Fas, Karadağ ve Türkiye için klasik Avrupa Patenti ile geçerlilik talebinde bulunabilir. Bunun nedeni ise şu şekildedir:
    • İspanya: AB üyesi olmasına rağmen, üniter patent sistemini kabul etmemiş, UPCA’yı imzalamamıştır.
    • Norveç, İzlanda, Fas, Karadağ ve Türkiye: AB üyesi değildir.

*

2) Bir Avrupa Patent başvurusu belge aldığında 1 aylık süre içinde üniter patent için talepte bulunulabilecek ve Avrupa Patent Ofisi, bu talebi değerlendirecektir. Avrupa Patent Ofisi’nin değerlendirmesi olumsuz yönde olursa ve bu sırada klasik yöntem ile geçerlilik dosyalama süresi olan 3 ay geçmiş olursa Avrupa Patent Ofisi, klasik yöntem ile geçerlilik işlemlerinin yapılabilmesi için ek bir süre tanıyacaktır. Bu konuda önlem niteliğindeki çalışmalara ilişkin detaylar üzerinde çalışılmaktadır.

*

3) Brexit: Birleşik Krallık, önümüzdeki yaklaşık 1,5 yıl daha AB üyesi olarak kalacak ve hem üniter patent sisteminden hem de Birleşik Patent Mahkemesi’nden yararlanabiliyor olacak. Uzmanlar, Birleşik Krallık’ın istemesi durumunda Brexit sonrasında da bu sistemde kalmasının yasal olarak mümkün olduğunu ve UPCA’da yapılacak bazı yasal düzenlemeler akabinde gerçekleşebileceğini belirtiyor. Birleşik Krallık’ın bu süre sonunda sistemde kalmamaya karar vermesi durumunda ise mevcut patentler etkilenmeyecek, hak kaybı yaşanmayacaktır. Birleşik Krallık’ın kararına göre bu konuda gerekli önlemler alınacaktır.

*

4) Son olarak hangi ülkenin hangi sistem veya sistemler dahilinde olacağının daha somut olarak anlaşılması için ülkeleri aşağıdaki şekilde gruplamak faydalı olacaktır:

 

 

 

ÜNİTER PATENT SİSTEMİ

Dahil olan ülkeler:

 

Almanya

Avusturya

Belçika

Birleşik Krallık

Bulgaristan

Çek Cumhuriyeti

Danimarka

Estonya

Finlandiya

Fransa

Hollanda

İrlanda

İsveç

İtalya

Kıbrıs

Letonya

Litvanya

Lüksemburg

Macaristan

Malta

Portekiz

Romanya

Slovakya

Slovenya

Yunanistan


Dahil olmayan ülkeler:

Hırvatistan

İspanya

Polonya

AVRUPA PATENTİ SİSTEMİ

Üye olan ülkeler:

 

Almanya

Arnavutluk

Avusturya

Belçika

Birleşik Krallık

Bulgaristan

Çek Cumhuriyeti

Danimarka

Estonya

Finlandiya

Fransa

Hollanda

İrlanda

İsveç

İsviçre

İtalya

İzlanda

Kıbrıs

Letonya

Lihtenştayn

Litvanya

Lüksemburg

Macaristan

Makedonya

Malta

Monako

Norveç

Portekiz

Romanya

San Marino

Sırbistan

Slovakya

Slovenya

Yunanistan

Türkiye

 

 

Yapılan anlaşmalar ile geçerlilik sağlanabilen ülkeler:

  • Avrupa Patentine üye olmayan; ancak imzalanan uzatım (temdit) anlaşmasına dayanarak geçerlilik sağlanabilen ülkeler (extension states)

Bosna Hersek

Karadağ

  • Avrupa Patentine üye olmayan; ancak imzalanan geçerlilik anlaşmasına dayanarak geçerlilik sağlanabilen ülkeler (validation states)

 

Fas

 

Moldova

 

Zehra Enligün

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir