1602 SAYILI TÜBİTAK TEŞVİK SİSTEMİ

Patent ile koruma, fikri ve sınai haklarda belki de en meşakkatli ve masraflı olan süreçtir. Gerçek kişiler düşünüldüğünde, özellikle bu sürece başlamanın teşvik edilmesi adına maddi destek, tüzel kişilerde ise yurt içinde olduğu gibi yurt dışında da yatırım yapılması ve fikri hakların yurt dışında da tescil ettirilmesinin teşvik edilmesi için sağlanan destekler önem arz etmektedir.  Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından sağlanan 1602 Sayılı Teşvik Sistemi patent başvuruları için önemli bir destek sistemidir. Türkiye’de patent başvuru sayıları gelişmiş ülkelere göre çok düşük kalsa da her yıl giderek artmaktadır. TÜBİTAK tarafından da teşvik sisteminin amacı ülkemiz kaynaklı ulusal ve uluslararası patent başvuru sayısının artırılması, gerçek ve tüzel kişilerin patent başvurusu yapmaya teşvik edilmesi ve ülkemizdeki patent sayısının artırılması olarak hedeflenmiş ve 1602 kodlu TÜBİTAK Patent Destek Programı 01.01.2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bu program kapsamında, Türk Patent ve Marka Kurumu’na (TPMK), Dünya Fikri Haklar Örgütü’ne(WIPO), Avrupa Patent Ofisi’ne (EPO), Japonya Patent Ofisi’ne(JPO), Amerika Birleşik Devletleri Patent ve Marka Ofisi’ne (USPTO) yapılacak olan patent başvuruları desteklenmektedir. Ancak sadece incelemeli sisteme göre yürütülecek olan patentlerin desteklendiğini belirtmek gerekir. Böylece gerçekten buluş değeri olan patentlerin teşvik edilmesi sağlanmaktadır. Teşvik sisteminden tüm Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları veya ülkemizde yerleşik olan şirketler, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları bu uygulama esasları kapsamında öngörülen desteklerden faydalanabilmektedirler. Kanuni ve iş merkezi yurtdışında bulunan işletmelerin dar mükellefiyet statüsündeki Türkiye’de yerleşik temsilcilik ve şubeleri ile vakıflar (kanunla kurulmuş vakıflar hariç), dernekler ve bunların iktisadi işletmeleri bu program kapsamında destek başvurusu yapamamaktadırlar.

Teşvik sistemini ulusal ve uluslararası patent destekleri olarak ikiye ayırmak mümkün. Ulusal desteklere bakacak olursak, her bir başvuru için bir araştırma raporu desteği ve bir inceleme raporu desteği bulunduğu görülmektedir. Araştırma ve inceleme raporu destekleri için yurt dışı ofiste araştırma/inceleme için ücretler belirlenmiş olsa da 2017’den itibaren TPMK tüm araştırma ve incelemeleri kendi bünyesinde gerçekleştirmeyi hedeflediği ve yurt dışına araştırma/inceleme göndermediği için bu tutarlar 2017’den itibaren kullanılmamaktadır. Araştırma/İnceleme raporu destekleri için vekile veya başvuru sahibine bir ücret yatırılmayıp işlem ücretleri doğrudan TPMK’nin ilgili hesabına aktarılmaktadır. Ulusal patent desteklerinde araştırma ve inceleme raporu desteğine ek olarak belge alan her bir incelemeli patent için Ulusal Patent Tescil Ödülü verilmektedir ve teşvik başvurusu sonrası doğrudan başvuru sahibinin hesabına yatırılmaktadır. Patent başvuru sayılarının arttırılması amacıyla bu yıl teşvik sistemi üzerinde tekrar değişikliğe gidilmesi ihtimali bulunmaktadır. Bu değerlendirme yapılırken başvuru sahiplerinin başvuru öncesi aşamada, özellikle tarifname yazımı gibi maliyetli işlemler düşünülerek, desteklenmesi için yöntemler ve teşvik miktarlarının arttırılması da düşünülebilir. Başvuru aşamasına geçmeden buluş konusu yine bir değerlendirmeden geçirilerek başvuru öncesi teşvik verilip verilmeyeceği değerlendirilebilir ve böylece buluş sahipleri patent başvurusu yapmak için teşvik edilmiş olurlar.

Uluslararası patent destekleri de kendi içinde başvuru desteği, inceleme raporu desteği ve patent tescil ödülü olarak ayrılmaktadır. Aynı patent ailesinde yer alan ve EPO, WIPO, JPO, USPTO’ya yapılan patent başvurularından sadece birisi için Uluslararası Patent Başvuru Desteği verilmektedir. WIPO’ya yapılan başvurularda kabul ofisi olarak TPMK’nin kullanılması zorunludur. EPO, JPO ve USPTO’ya yapılan patent başvurularında başvuru sahibi ilgili ofiste araştırma raporu talebini ilettikten sonra TÜBİTAK nezdinde Uluslararası Patent Başvuru Desteği’ne başvurabilmektedir. Başvuru desteği sonrasında inceleme aşamasına gelindiğinde USPTO, EPO, JPO veya PCT üyesi diğer ülkelere yapılan başvurular için inceleme raporu desteği için başvuru yapılabilir. Bu ülkelerden her biri için belirlenen bir inceleme raporu destek miktarı bulunmaktadır. Belirtilen ülkelerin hepsi için inceleme raporu desteği başvurusu yapılabilir, burada önemli olan inceleme desteği için belirlenen azami miktarın aşılmamasıdır. İnceleme raporu desteği başvurusu yapıldıktan sonra gelen inceleme raporu TÜBİTAK’taki kurula sunulur ve kuruldan olumlu sonuç çıkması halinde ilgili teşvik tutarı başvuru sahibinin hesabına yatırılır. Eğer alınan rapor olumsuz ise kurul değerlendirmesi de olumsuz olacaktır. Bu durumda, daha sonra olumlu bir inceleme raporu alınması halinde tekrar inceleme raporu desteğine başvurulabilmektedir. İnceleme aşamasından sonra ise ulusal desteklerde olduğu gibi tescil ödülü aşamasına gelinir. Ancak uluslararası desteklerde tescil ödülü sadece USPTO, JPO ve EPO ile sınırlandırılmıştır.

 

1602 sayılı TÜBİTAK Teşvik Sistemi’ni genel hatları ile inceledikten sonra bu sistemdeki bazı sınırlandırmalara dikkat çekmek faydalı olacaktır. Yıllık yapılacak teşvik başvuruları ile ilgili gerçek kişiler için bir takvim yılı içerisinde 5 patent başvurusu, tüzel kişilerde ise bir takvim yılı içerisinde en fazla 20 patent başvurusu olacak şekilde bir sınırlama getirilmiştir. Bunun yanı sıra tüzel kişiler teşvik başvurularını TÜBİTAK nezdinde kendileri yapabilecekleri gibi, TPMK nezdinde kayıtlı vekilleri aracılığı ile de teşvik başvurusunda bulunabilmektedirler. Ancak gerçek kişilere uluslararası teşvik taleplerinde vekil aracılığı ile teşvik başvurusu yapma olanağı sağlanmamaktadır. Bu sınırlama aslında sistem hakkında çok kapsamlı bilgisi olmayan gerçek kişiler için bir engel oluşturabilmekte ve halihazırda takip etmekte zorlandıkları patent sürecine ek olarak uluslararası teşvik sürecinden yararlanma aşamasında da zorluklarla karşılaşabilmektedirler. Teşvik sürecinde dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, daha önce belirtildiği gibi teşviklerin sadece incelemeli patent süreci için verildiği; bu nedenle sistem tercihi aşamasında (10.01.2017 öncesi yapılan başvurular için) incelemesiz sistem tercih edilmesi halinde veya faydalı modele dönüş yapılması halinde tescil ödülü talebinde bulunulamayacağıdır. Devir, birleşme ve veraset gibi durumlarda da teşvikten yararlanma hakkı kaybedilmektedir.

 

1602 sayılı TÜBİTAK Teşvik Sistemi hala yeni bir sistem sayılmaktadır ve uygulama esasları yazılı olarak belirlenmiş olsa da uygulamada çok fazla belirsizlik ile karşılaşılmaktadır. Patent başvuru sayılarının daha da arttırılması hedeflenerek, bu yıl teşvik sistemi üzerinde tekrar değişikliğe gidilmesi ihtimali düşünülünce destek programı uygulama esaslarının daha da detaylandırılması uygulamanın kolaylaşması açısından faydalı olacaktır.

Mürvet Çalık

Patent Prosedür Birimi Uzmanı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir